Gemini CLI: Cách Cài Đặt Và Dùng AI Ngay Trong Terminal

Có việc nhỏ như đổi định dạng ngày tháng trong hàng chục file log, mở trình duyệt gõ câu hỏi rồi copy code về dán lại thấy phiền hơn cần thiết. Gemini CLI giải quyết đúng việc đó: hỏi và chạy luôn trong terminal đang mở sẵn. Mình dùng nó song song với Claude Code vài tháng nay, phần dưới là toàn bộ những gì bạn cần để cài trong năm phút và né mấy lỗi mình từng dính.

Gemini CLI là gì?

Gemini CLI là công cụ dòng lệnh mã nguồn mở của Google, cài qua npm, cho phép gọi mô hình Gemini ngay trong terminal. Điểm khác với việc mở web Gemini là nó hoạt động như một agent: đọc được file trong thư mục bạn cho phép, chạy lệnh shell, tìm kiếm web, rồi tự ghép các bước đó lại để hoàn thành yêu cầu thay vì chỉ trả lời suông.

📌 Chưa chắc nên chọn gì? Đọc trước Học AI: Dùng Claude, ChatGPT, Gemini Đúng Việc — hướng dẫn tổng hợp của Kudomax về học ai.

Ba lý do khiến mình cài thử ngay từ đầu: đăng nhập bằng tài khoản Google cá nhân là có bản miễn phí với hạn mức đủ dùng hằng ngày (con số cụ thể đổi theo thời điểm và tùy gói), toàn bộ mã nguồn công khai trên GitHub nên lỗi được cộng đồng vá nhanh, và nó hỗ trợ MCP để nối thêm công cụ ngoài khi cần.

Cài đặt thế nào cho nhanh?

Chỉ cần máy có Node.js bản mới (tài liệu hiện yêu cầu Node 20 trở lên), hai lệnh là xong:

npm install -g @google/gemini-cli
gemini

Lần đầu chạy lệnh gemini, công cụ hỏi bạn chọn theme rồi chọn cách đăng nhập. Đơn giản nhất là Login with Google: trình duyệt mở ra, xác thực tài khoản, quay lại terminal là dùng được ngay. Nếu muốn dùng API key lấy từ Google AI Studio thay cho đăng nhập, đặt biến môi trường trước khi chạy:

# macOS / Linux
export GEMINI_API_KEY="dan-key-cua-ban"

# Windows PowerShell
$env:GEMINI_API_KEY="dan-key-cua-ban"

Trên Windows mình khuyên chạy trong PowerShell hoặc Git Bash. Lệnh cài báo lỗi thì nguyên nhân phổ biến nhất là Node quá cũ: nâng Node lên bản mới rồi cài lại thường là hết chuyện.

Dùng hằng ngày ra sao?

Gõ gemini để vào phiên hội thoại, sau đó hỏi bằng tiếng Việt bình thường. Vài cú pháp đáng nhớ:

• @ kèm đường dẫn để đưa file vào ngữ cảnh: @src/app.js giải thích file này làm gì.
• ! để chạy lệnh shell mà không cần thoát phiên: !git status.
• /tools xem danh sách công cụ đang bật, /stats xem đã dùng bao nhiêu lượt trong ngày.
• /chat save ten-phien để lưu cuộc hội thoại và quay lại làm tiếp hôm sau.

Khi chỉ cần hỏi một câu rồi lấy kết quả, khỏi vào chế độ hội thoại:

gemini -p "viet script bash doi ten toan bo file .JPG thanh .jpg trong thu muc hien tai"

GEMINI.md và MCP giúp gì thêm?

GEMINI.md là file văn bản đặt ở gốc dự án, ghi các quy ước bạn muốn AI tuân theo: đặt tên biến kiểu gì, dùng thư viện nào, tránh đụng vào file nào. Mỗi phiên làm việc CLI tự đọc file này, bạn khỏi phải nhắc lại từ đầu.

MCP là chuẩn nối AI với công cụ ngoài như database hay trình duyệt, khai báo trong file cấu hình ~/.gemini/settings.json. Ví dụ nối server GitHub:

{
  "mcpServers": {
    "github": {
      "command": "npx",
      "args": ["-y", "@modelcontextprotocol/server-github"]
    }
  }
}

Khái niệm MCP dùng chung giữa các công cụ AI chứ không riêng gì Gemini, mình đã giải thích kỹ trong bài MCP là gì và cách nối AI với công cụ ngoài.

Ví dụ thật: dọn 300 file ảnh trong hai phút

Tuần trước mình có thư mục gần 300 ảnh chụp màn hình tên lộn xộn kiểu Screenshot 2026-08. Mình mở terminal ngay tại thư mục đó và gõ:

gemini -p "doi ten cac file .png trong thu muc nay thanh dang anh-YYYY-MM-DD-so-thu-tu.png, viet script bash cho toi xem truoc"

CLI trả về script kèm giải thích từng dòng. Mình đọc lướt, thấy ổn, cho chạy, xong việc trong chưa đầy hai phút. Nguyên tắc mình luôn giữ: yêu cầu nó đưa script cho xem trước thay vì để tự chạy thẳng, vì đổi tên sai hàng loạt thì khôi phục mệt hơn nhiều so với 30 giây đọc code.

Những việc nào hợp dùng nhất?

• Giải thích nhanh một đoạn code lạ trong dự án mà không cần copy ra nơi khác.
• Viết script nhỏ theo yêu cầu: đổi định dạng file, lọc dữ liệu theo điều kiện, sinh dữ liệu mẫu để test.
• Tra cứu nhanh cú pháp lệnh khi đang làm việc trong terminal: ffmpeg, git rebase, tar, curl.
• Debug lỗi từ log: dán trực tiếp đoạn log lỗi để hỏi nguyên nhân có thể xảy ra.
• Việc lặt vặt ngoài code: dịch nhanh một đoạn tiếng Anh, soạn commit message, tạo file cấu hình mẫu.

Gemini CLI khác gì Claude Code?

Khác nhiều nhất ở chi phí bắt đầu và độ lì khi làm tác vụ dài. Bảng dưới là trải nghiệm của mình sau thời gian dùng song song cả hai:

• Dùng Gemini CLI nếu bạn mới bắt đầu, muốn miễn phí, và nhu cầu chính là hỏi nhanh, viết script lẻ, tra cứu trong terminal.
• Dùng Claude Code nếu bạn code dự án thật hằng ngày và chấp nhận trả phí để đổi lấy độ ổn định khi chạy tác vụ dài nhiều bước.

Nghiêng về hướng thứ hai thì xem thêm 60+ slash command cho Claude Code để hình dung mức tuỳ biến bên đó trước khi chọn.

Lỗi hay gặp và giới hạn thật?

• Hết hạn mức giữa chừng: bản miễn phí tính lượt theo ngày, chạm trần thì công cụ tự chuyển sang mô hình nhẹ hơn hoặc báo lỗi 429. Việc gấp thì gắn API key trả phí, không gấp thì chờ sang ngày.
• Tiếng Việt: hỏi đáp và giải thích bằng tiếng Việt ổn, nhưng với prompt kỹ thuật mình hay chêm từ khóa tiếng Anh (tên hàm, tên lỗi) để kết quả bám sát hơn.
• Duyệt lệnh trước khi cho chạy: khi agent đề xuất chạy lệnh shell, đọc kỹ rồi hãy đồng ý, nhất là lệnh xóa hay ghi đè file.
• Dữ liệu được gửi lên máy chủ Google để xử lý: đừng dán API key, mật khẩu hay dữ liệu khách hàng vào phiên chat.

Bước tiếp theo hợp lý nhất: cài bản miễn phí, thử đúng ba việc trong tuần này gồm nhờ giải thích một file code bạn chưa hiểu, viết một script đổi tên file hàng loạt, và debug một đoạn log lỗi. Hợp tay rồi hãy tính chuyện nâng cấp hay đổi công cụ; còn đang phân vân giữa các dòng AI thì đọc chọn AI nào cho việc gì trước khi mở ví.